Nội dung chính
Giới thiệu
Sau sinh, cơ thể mẹ thường gặp tình trạng khí huyết suy giảm, dẫn tới sữa ít hoặc tắc tia sữa. Việc bổ sung dinh dưỡng đúng cách và dùng các món ăn bài thuốc truyền thống không chỉ giúp tăng lượng sữa mà còn hỗ trợ hồi phục nhanh chóng. Dưới đây là ba công thức đã được kiểm chứng, vừa đơn giản vừa hiệu quả.
1. Bài thuốc “Thông Nhũ Đan” – Thông sữa, giảm tắc tia
Thành phần (g): Toàn quy 30, Hoàng kỳ 20, Đẳng sâm 20, Mạch môn 20, Cát cánh 8, Thông thảo 12, Trư đề giáp 2 cái.
Cách dùng: Đun sôi nước, cho toàn bộ thảo dược vào ngâm 30 phút, sau đó lọc lấy nước. Uống 1/2 chén, chia làm 2‑3 lần mỗi ngày trong vòng 1 tháng. Nên uống khi còn ấm để tối ưu hấp thu.
Phân tích công dụng: Đẳng sâm và Hoàng kỳ bồi khí; Đương quy và Mạch môn bổ âm huyết, dưỡng tân dịch; Thông thảo và Cát cánh thông nhũ, lợi khí, tuyên lạc; Trư đề giáp tăng cường dưỡng huyết, hỗ trợ sữa. Công thức này đặc biệt hữu ích khi mẹ gặp tắc tia sữa, vú căng tức, đau.
Lưu ý:
- Chỉ dùng khi tắc tia sữa do khí huyết ứ trệ, không phù hợp cho trường hợp sữa ít do suy nhược toàn thân.
- Tránh dùng khi có dấu hiệu viêm tuyến vú (sốt, vú đỏ, nóng, đau).
- Thời gian dùng ngắn (3‑5 ngày), không lạm dụng.
- Kết hợp cho con bú hoặc hút sữa thường xuyên, cùng chườm ấm, xoa bóp.
- Người có cơ địa yếu, tiêu hóa rối loạn nên tham khảo ý kiến thầy thuốc Y học cổ truyền.
2. Đu đủ hầm móng giò – Đậm đà, hỗ trợ sữa
Nguyên liệu:
- 1 quả đu đủ xanh (khoảng 500 g)
- 2 móng giò heo
- 2 củ hành tím
- 2 củ gừng
- 1 muỗng cà phê muối, đường, hạt nêm
- 2 muỗng canh nước mắm
- 2 muỗng canh dầu ăn
- 1 lít nước
Cách làm:
- Sơ chế: Gọt vỏ, bỏ hạt đu đủ, cắt miếng vừa ăn. Móng giò rửa sạch, chặt khúc, luộc sơ qua nước sôi để khử mùi.
- Ướp móng giò với muối, đường, hạt nêm, nước mắm 15 phút.
- Phi thơm hành tím và gừng với dầu ăn, cho móng giò xào tới khi vàng.
- Thêm nước, đun sôi, rồi cho đu đủ vào hầm 60 phút tới khi đu đủ mềm.
- Nêm nếm lại vừa ăn, dùng nóng kèm cơm hoặc bánh mì.
Lưu ý ăn không tăng cân:
- Ăn 1‑2 bữa/tuần, mỗi bát nhỏ; không thay bữa chính.
- Chọn đu đủ xanh vừa, móng giò lọc bớt mỡ, không thêm dầu mỡ hay đường.
- Khi sữa đã ổn định, giảm tần suất hoặc chuyển sang canh đu đủ nấu cá để giảm lượng chất béo.
3. Cháo cá chép – Dinh dưỡng cân bằng, kích thích tiết sữa
Nguyên liệu:
- 1 con cá chép (≈500 g), làm sạch, cắt miếng
- ½ chén gạo nếp + ½ chén gạo tẻ (ngâm 30 phút)
- 2 củ hành tím, 2 củ gừng (đập dập)
- Muối, đường, hạt nêm, nước mắm, dầu ăn
- 1 lít nước, hành lá, rau mùi (tùy chọn)
Cách làm:
- Phi thơm hành tím và gừng với dầu ăn, cho cá chép xào tới khi vàng.
- Thêm gạo nếp và tẻ, đảo đều, rồi đổ nước vào.
- Đun sôi, hầm 20‑30 phút tới khi cháo mềm, nêm gia vị vừa ăn.
- Thêm hành lá, rau mùi nếu muốn, dùng nóng.
Lợi ích theo Y học cổ truyền: Cá chép vị ngọt, tính bình, bổ khí huyết, kiện tỳ vị, thông sữa. Theo dinh dưỡng hiện đại, cá chép giàu protein, vitamin B, canxi, sắt, giúp phục hồi sức khỏe và hỗ trợ sản xuất sữa mà không gây tăng cân.
Cháo loãng dễ tiêu, phù hợp cho mẹ còn yếu hoặc không thích thực phẩm nhiều dầu mỡ. Ăn 1‑2 bữa/tuần, kết hợp uống đủ nước và cho bé bú thường xuyên để tối đa hoá hiệu quả.
Chế độ ăn uống khoa học cho mẹ sau sinh
- Đảm bảo 4 nhóm dưỡng chất chính trong mỗi bữa: protein (thịt, cá, trứng, đậu), carbohydrate (gạo, bún, bánh mì, ngũ cốc), chất béo lành mạnh (dầu thực vật, bơ), vitamin‑khoáng (rau xanh, trái cây).
- Thực phẩm tươi mới, đa dạng, tránh ăn lặp lại một loại quá nhiều.
- Chia nhỏ bữa ăn thành 5‑6 bữa/ngày, bao gồm bữa chính và bữa phụ, để duy trì năng lượng liên tục.
- Uống đủ nước 2‑2.5 lít/ngày, giúp trao đổi chất, phòng táo bón và duy trì nguồn sữa ổn định.
Kết luận
Ba công thức trên không chỉ dễ thực hiện mà còn dựa trên nền tảng y học cổ truyền và khoa học dinh dưỡng, giúp mẹ sau sinh nhanh chóng khôi phục sức khỏe và tăng lượng sữa. Hãy thử áp dụng kết hợp với chế độ ăn cân bằng, nghỉ ngơi hợp lý và tư vấn y tế khi cần.
Bạn đã thử công thức nào? Hãy chia sẻ cảm nhận của mình và đăng ký nhận thêm các bí quyết chăm sóc sức khỏe mẹ và bé!
BS. Vũ Hồng