Mỹ thông báo rút khỏi hơn 60 tổ chức quốc tế, trong đó có 31 đơn vị thuộc Liên Hợp Quốc, vì cho rằng chúng không phù hợp với lợi ích quốc gia.
Vào ngày 7/1, Tổng thống Donald Trump đã ký một tuyên bố chính thức, đồng thời công bố kế hoạch rút Mỹ khỏi 35 tổ chức không thuộc Liên Hợp Quốc và 31 cơ quan của Liên Hợp Quốc. Theo bản tuyên bố, các tổ chức này “hoạt động đi ngược lại lợi ích quốc gia của Mỹ”.
Trong khi chưa cung cấp danh sách chi tiết, Nhà Trắng cáo buộc các cơ quan này đang thúc đẩy “các chính sách khí hậu cực đoan, quản trị toàn cầu và chương trình mang tính ý thức hệ gây xung đột với chủ quyền và sức mạnh kinh tế của Hoa Kỳ”.
Quyết định này xuất phát từ một cuộc rà soát toàn diện đối với mọi công ước, hiệp ước và tổ chức liên chính phủ mà Mỹ là thành viên. Đánh giá nội bộ cho thấy, hơn 22% ngân sách thường niên của UN – tương đương khoảng 7,5 tỷ USD – được tài trợ bởi Mỹ, một khoản tiền mà Washington cho rằng “có thể được phân bổ hiệu quả hơn cho các nhiệm vụ nội địa”.
“Việc rút lui không chỉ là một bước đi chính trị mà còn là lời cảnh báo về việc tái định hình quan hệ đa phương của Mỹ”, chuyên gia chính sách quốc tế Dr. Laura Cheng của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) cho biết.
Những cơ quan bị nhắm tới bao gồm: Hội đồng Nhân quyền, Cơ quan Cứu trợ và Phát triển (UNDP), UNESCO, WHO và UNRWA (Cơ quan trợ giúp người tị nạn Palestine). Trump đã từng công bố trước đó việc ngừng tài trợ cho UNESCO và UNRWA, đồng thời đề xuất rút khỏi WHO và Thỏa thuận Paris.
Việc rút lui có thể gây ra những hệ lụy thực tiễn: các chương trình nhân đạo do UNRWA triển khai cho hơn 5 triệu người tị nạn Palestine có thể bị gián đoạn; các dự án giáo dục và sức khỏe toàn cầu do UNESCO và WHO quản lý có thể mất nguồn vốn quan trọng; đồng thời, ảnh hưởng đến uy tín của Mỹ trong các đàm phán đa phương.
Đối với cộng đồng quốc tế, phản ứng chưa đồng nhất. Liên minh châu Âu (EU) đã lên tiếng “đánh giá lại cam kết tài chính” và khuyến nghị Washington duy trì sự tham gia để tránh “sự suy giảm không cần thiết của hệ thống đa phương”. Các nhà lãnh đạo trong khu vực châu Á‑Thái Bình Dương cũng bày tỏ lo ngại rằng quyết định này sẽ “làm giảm khả năng hợp tác trong các vấn đề an ninh và biến đổi khí hậu”.
Hiện, Nhà Trắng chưa trả lời yêu cầu cung cấp danh sách chi tiết các tổ chức và cơ quan. Khi nào và dưới hình thức nào Mỹ sẽ tái tham gia, nếu có, vẫn là một câu hỏi mở.