Nội dung chính
Sự bùng nổ buôn bán rồng đất Nam Mỹ tại TP.HCM
Rồng đất Nam Mỹ (Iguana iguana) chiếm tới 75% tổng số động vật ngoại lai bị buôn bán trái phép ở Việt Nam, theo số liệu của Tổ chức môi trường ENV trong giai đoạn 2020‑2025.
Trong hai ngày 10 và 12/12/2025, Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm môi trường phối hợp với Cục Lâm nghiệp – Kiểm lâm và các cơ quan liên quan đã phát hiện bốn hộ dân tại thành phố Hồ Chí Minh nuôi trái phép 1.354 con rồng đất Nam Mỹ. Các hộ dân này không có giấy phép, không có mã số cơ sở và không thể cung cấp chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của các cá thể.
Bối cảnh pháp lý
Theo quy định hiện hành, để nuôi rồng đất Nam Mỹ, người nuôi phải có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, đăng ký cơ sở và được cấp mã số. Loài này được liệt kê trong Phụ lục II của Công ước CITES, đồng nghĩa với việc việc buôn bán, nhập khẩu và nuôi nhốt mà không có giấy phép là vi phạm pháp luật.
“Là loài ngoại lai xâm hại, rồng đất Nam Mỹ cần được kiểm soát chặt chẽ vì khả năng phá vỡ cân bằng sinh thái địa phương”, bà Bùi Thị Hà, Phó Giám đốc ENV, cho biết.
Cơ quan chức năng kiểm tra một cơ sở nuôi ĐVHD ngoại lai tại An Giang. Nguồn: Cục Lâm nghiệp – Kiểm lâm
Thống kê đáng lo ngại
ENV ghi nhận rằng trong vòng 5 năm (2020‑2025), rồng đất Nam Mỹ là loài bò sát chiếm khoảng 75% tổng giao dịch động vật ngoại lai bất hợp pháp. Tổng cộng có 1.416 vụ việc, 4.465 vi phạm cụ thể và hơn 129.000 cá thể ĐVHD ngoại lai đã được ghi nhận.
Một số cơ sở nuôi đã được cấp phép thương mại cho các loài thuộc Phụ lục I CITES, tuy nhiên không có hồ sơ nhập khẩu hợp pháp nào được xác nhận, khiến câu hỏi về nguồn gốc thực sự của các cá thể này trở nên cấp bách.
Một trong số những cá thể bị tịch thu ở cơ sở tại Củ Chi. Ảnh: ENV
Kiến nghị và hướng đi
ENV đã gửi thông cáo tới Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đề xuất:
- Tạm dừng cấp phép nuôi thương mại cho các loài ngoại lai thuộc Phụ lục I CITES cho tới khi hoàn thành đánh giá tác động sinh thái toàn diện.
- Hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quy định quản lý buôn bán và nuôi nhốt các loài ngoại lai.
- Ban hành chỉ đạo cụ thể tới các địa phương để kiểm soát chặt chẽ việc nuôi, buôn bán và ngăn chặn việc thả loài ngoại lai vào môi trường tự nhiên.
- Triển khai các chiến dịch thực thi pháp luật trên toàn quốc, giảm thiểu tình trạng nuôi và buôn bán trái phép.
Việc thực hiện các biện pháp trên không chỉ bảo vệ đa dạng sinh học mà còn giảm nguy cơ lây lan dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
L. Quỳnh