Nội dung chính
Việc triển khai sàn giao dịch số cho nhựa tái chế đang trở thành chìa khóa mở ra chuỗi cung ứng xanh, đồng thời giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định EPR một cách hiệu quả.
Thực trạng rác thải nhựa tại Việt Nam
Theo số liệu mới nhất, mỗi năm Việt Nam sinh ra khoảng 3,9 triệu tấn rác thải nhựa. Tuy nhiên, chỉ 33% trong số này được tái chế, phần lớn do các cơ sở nhỏ lẻ chưa đăng ký hoạt động chính thức. Hình thức giao dịch hiện nay vẫn dựa vào mối quan hệ cá nhân, thanh toán tiền mặt và thiếu hợp đồng, chứng từ hay hoá đơn hợp lệ, dẫn đến việc khó truy xuất nguồn gốc và khó chính thức hoá chuỗi cung ứng.
Những hạn chế của mô hình giao dịch truyền thống
Hiện tại, Việt Nam chưa có nền tảng giao dịch trực tuyến toàn diện dành riêng cho nguyên liệu tái chế. Các nền tảng hiện có chỉ tập trung vào hàng hoá tái sử dụng hoặc phế liệu, nhưng thiếu thông tin về nguồn gốc và chất lượng. Do đó, các tập đoàn sản xuất lớn – những khách hàng tiềm năng nhất – vẫn e ngại tham gia vì yêu cầu kiểm chứng nghiêm ngặt.
Nhu cầu và tiềm năng của sàn giao dịch số
Theo khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), 74% doanh nghiệp tái chế đánh giá tích cực ý tưởng sàn giao dịch nguyên liệu, trong đó 37% sẵn sàng tham gia ngay. Bên cạnh đó, nghiên cứu của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) cho thấy 76% cơ sở tái chế mong muốn mở rộng khách hàng qua nền tảng số, 68% lo ngại gian lận trong giao dịch phi chính thức và 59% cần công cụ thanh toán an toàn cùng hoá đơn điện tử để đáp ứng EPR.
Yêu cầu chức năng cốt lõi của sàn giao dịch số (theo UNDP)
- Xác minh người dùng (KYC) và truy xuất nguồn gốc vật liệu: Đảm bảo mỗi lô nhựa có thông tin rõ ràng từ nguồn thu gom đến nhà sản xuất.
- Công cụ thương lượng và đấu giá trực tuyến: Tạo môi trường cạnh tranh công bằng, giảm thiểu trung gian.
- Hệ thống thanh toán bảo mật, minh bạch: Hỗ trợ chuyển khoản, ví điện tử và phát hành hoá đơn điện tử.
- Cơ chế giải quyết tranh chấp và xếp hạng tín nhiệm: Xây dựng điểm tín dụng cho người mua và người bán dựa trên lịch sử giao dịch.
- Liên thông dữ liệu EPR với cơ quan quản lý: Tự động báo cáo khối lượng phế liệu lưu thông, hỗ trợ kiểm soát thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất.
Lợi ích dự kiến khi sàn giao dịch số được triển khai
Sàn giao dịch số không chỉ minh bạch hoá thị trường phế liệu mà còn tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, giảm gian lận và hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát, cấp phép và hoạch định chính sách môi trường. Nhờ dữ liệu thời gian thực, nhà nước có thể đánh giá tiến độ thực hiện mục tiêu kinh tế tuần hoàn và đưa ra các biện pháp hỗ trợ kịp thời.
Định hướng chính sách quốc gia
Quyết định số 687/QĐ‑TTg phê duyệt Đề án phát triển Kinh tế tuần hoàn quốc gia đã nêu rõ vai trò của chuyển đổi số như một động lực then chốt để quản lý tài nguyên hiệu quả và thúc đẩy tái chế trong sản xuất. Việc xây dựng sàn giao dịch số cho nhựa tái chế chính là một trong những giải pháp thực tiễn đáp ứng quyết định này.
Kết luận và hướng đi tiếp theo
Với nền tảng công nghệ tích hợp đầy đủ các chức năng trên, sàn giao dịch số sẽ trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi cung ứng nhựa tái chế, kéo dài vòng đời vật liệu và tạo ra giá trị kinh tế mới cho cả doanh nghiệp và xã hội. Bạn có nghĩ rằng doanh nghiệp của mình đã sẵn sàng tham gia vào hệ sinh thái số này? Hãy chia sẻ quan điểm và đăng ký nhận bản tin cập nhật các giải pháp số xanh.