 |
| “Tài sản xanh” mở đường cho kinh tế bền vững |
Cơ hội đã rộng cửa
Theo PGS.TS. Hoàng Văn Phụ, Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Kinh tế và Phát triển, thị trường tín chỉ carbon là công cụ then chốt để giảm phát thải CO₂ và đáp ứng các cam kết khí hậu. Nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” không chỉ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch mà còn tạo ra một luồng tài chính mới cho các dự án giảm phát thải.
Tại Việt Nam, khung pháp lý cho thị trường carbon đã được xây dựng: Luật Bảo vệ môi trường 2020 lần đầu ghi nhận thị trường carbon; Nghị định 06/2022/NĐ‑CP quy định lộ trình và cơ chế vận hành; Quyết định 232/QĐ‑TTg (năm 2025) phê duyệt Đề án phát triển thị trường carbon giai đoạn 2025‑2030. Dự kiến sàn giao dịch tín chỉ carbon sẽ ra mắt vào năm 2028, đánh dấu bước ngoặt cho tài chính xanh trong nước.
Theo bà Roxanne Tan, chuyên gia chính sách khí hậu tại South Pole, thị trường tín chỉ carbon chia thành bốn phân khúc: thị trường tuân thủ NDC, thị trường bù trừ nội địa (ETS), thị trường tuân thủ Corsia và thị trường tự nguyện. Các bên mua tiềm năng bao gồm: tổ chức tài chính và ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp thương mại, nhà môi giới và các cơ quan nhà nước.
Khảo sát gần đây cho thấy mức độ quan tâm của các bên mua đối với tín chỉ carbon rừng Việt Nam rất tích cực: 13% đang tích cực tìm kiếm cơ hội mua, 73% sẵn sàng xem xét nếu đáp ứng yêu cầu, còn 13% quan tâm nhưng chưa hành động. Đối với tương lai, 33% đánh giá mức độ quan tâm cao và 40% sẵn sàng tìm hiểu thêm về tín chỉ carbon rừng.
Tham gia sớm, chuẩn bị bài bản
Ông Nguyễn Thành Công, Phó trưởng Phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh: thị trường carbon còn mới, nguồn nhân lực chuyên môn còn hạn chế, đặc biệt ở các cấp địa phương. Doanh nghiệp, nhất là những ngành phát thải lớn, phải đối mặt với yêu cầu vốn đầu tư cao, thời gian triển khai dài và công nghệ tiên tiến.
Bà Nguyễn Hồng Loan, Giám đốc GreenCIC, đề xuất các địa phương tập trung xây dựng năng lực dữ liệu và điều phối: rà soát nguồn phát thải, tiềm năng giảm phát thải và khả năng hấp thụ carbon, đặc biệt trong lâm nghiệp, nông nghiệp, chất thải và năng lượng. Giai đoạn thí điểm nên được xem như một lớp học thực tiễn, giúp doanh nghiệp và địa phương xây dựng chiến lược dài hạn khi thị trường carbon chính thức hoạt động.
Cục Biến đổi khí hậu khuyến nghị các địa phương tăng cường phối hợp với cơ quan trung ương, tổ chức hội thảo, chiến dịch truyền thông để nâng cao năng lực cán bộ quản lý và lan tỏa kiến thức tới doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Đồng thời, các địa phương có thể học hỏi từ mô hình giảm phát thải thành công trong nước, như cơ chế trao đổi kết quả giảm phát thải ở Bắc Trung Bộ hoặc Đề án một triệu hecta lúa. Những mô hình này chứng minh sức mạnh của hợp tác công‑tư trong việc thiết kế dự án giảm phát thải, đồng thời chia sẻ lợi ích công bằng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước.