Nội dung chính
Viễn thông phải bước ra khỏi lối mòn kết nối và trở thành nền tảng năng lực số cho toàn nền kinh tế
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh rằng sứ mệnh phổ cập Internet đã hoàn thành, nhưng mô hình dựa trên số lượng thuê bao, lưu lượng và ARPU đang “chạm trần”. Theo báo cáo GSMA 2023, ARPU toàn cầu giảm 3,2% so với năm trước, minh chứng cho giới hạn của cách tiếp cận truyền thống.
1. Thách thức của mô hình truyền thống
Ngành viễn thông hiện đang tăng trưởng chậm hơn nền kinh tế số từ 5‑6 lần. Nguyên nhân gốc rễ nằm ở tư duy: chỉ tập trung cung cấp kết nối mà không khai thác giá trị dữ liệu và dịch vụ số. Khi chỉ bán phút gọi hay gigabyte dữ liệu, lợi nhuận thu hẹp và khả năng tái đầu tư hạ tầng giảm sút.
2. 5G: Cơ hội hay thách thức?
Nguyễn Mạnh Hùng cảnh báo, nếu 5G chỉ được dùng để “xem video nét hơn” thì sẽ không sinh lời. Giá trị thực của 5G hiện được thể hiện trong các ứng dụng công nghiệp: nhà máy thông minh, cảng biển tự động, logistics, y tế và năng lượng. Theo World Bank 2022, các dự án 5G trong sản xuất có thể tăng năng suất lên tới 30%.
3. Hạ tầng số – Mô hình công ty Infrastructure Company
Để khai thác tiềm năng này, ngành cần chuyển từ TelCo sang công ty hạ tầng số, cung cấp một gói “năng lực số” bao gồm:
- Điện toán đám mây (Cloud)
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Dữ liệu (Data)
- An ninh mạng (Security)
- Internet vạn vật (IoT)
- Nền tảng số (Digital Platforms)
Những dịch vụ này được ví như “điện mới” – nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.
4. Vai trò mới của nhà mạng và cơ quan quản lý
Nhà mạng không còn là người chỉ vận hành cáp quang, mà phải là nhà tích hợp, đóng gói các công nghệ trên thành giải pháp tổng thể. Đồng thời, nhà nước cũng cần thay đổi tư duy từ việc chỉ cấp phép sang “kiến tạo” khung pháp lý, triển khai Sandbox để thử nghiệm mô hình kinh doanh mới và chấp nhận thất bại có kiểm soát.
Quá trình đổi mới lần thứ hai của viễn thông – sau gần 40 năm – không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn. Mục tiêu 10 năm tới là biến ngành thành hạ tầng sản xuất và tri thức, kết nối con người, sản xuất và tương lai, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên thịnh vượng.
Hiền Thảo