Tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai: trường tự đánh giá mức độ triển khai từ Thông tư 94

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 94 về Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Điểm đáng chú ý là các cơ sở giáo dục sẽ được giao quyền tự đánh giá và tự công nhận mức độ triển khai, thay vì áp đặt từ bên trên. Đây là một thay đổi quan trọng trong cách triển khai một đề án lớn của ngành giáo dục, khi quyền chủ động được trao về cho chính các nhà trường, những nơi hiểu rõ nhất điều kiện và thực tế của mình.

Theo thông tin từ 24h, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 94/2026/TT-BGDĐT ngày 3/11/2026 quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và việc đánh giá mức độ triển khai thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”. Thông tư có hiệu lực từ ngày 19/12/2026. Đề án này có giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035, với mục tiêu mở rộng cơ hội sử dụng tiếng Anh trong tình huống thực tế, chứ không chỉ dừng ở việc học ngoại ngữ trong giờ học trên lớp.

Tự đánh giá: tin tưởng nhà trường hơn

Điểm mới cốt lõi của Thông tư 94 nằm ở cơ chế đánh giá. Thay vì cơ quan quản lý cấp trên xuống kiểm tra và chấm điểm từng trường theo một bộ tiêu chí cứng nhắc, các cơ sở giáo dục sẽ tự đánh giá và tự công nhận mức độ triển khai của chính mình. Cách làm này xuất phát từ một thực tế đơn giản: mỗi trường có điều kiện khác nhau, từ đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất đến trình độ đầu vào của học sinh. Một bộ tiêu chí áp dụng giống nhau cho mọi trường sẽ không phản ánh đúng nỗ lực và kết quả thực tế của từng nơi.

Tiếng Anh ngoài giờ học: nơi đề án thành hay bại

Đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” hướng tới mở rộng cơ hội sử dụng ngoại ngữ trong tình huống thực tế. Điều này có nghĩa là tiếng Anh không chỉ xuất hiện trong 3-4 tiết học mỗi tuần, mà còn hiện diện trong các hoạt động ngoại khóa, trong giao tiếp hằng ngày ở trường, trong các dự án học tập và các cuộc thi sáng tạo. Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa việc học tiếng Anh như một môn học và việc dùng tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai.

Ở cấp cơ sở, nhiều địa phương cũng đang có những cách làm sáng tạo. Tại xã Sơn Đồng, việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học được cụ thể hóa một cách chủ động, sáng tạo và đồng bộ. Không chỉ tạo lập môi trường để học sinh tự tin hội nhập, địa phương còn đặc biệt chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên hạt nhân, tạo bệ phóng vững chắc đưa ngoại ngữ trở thành công cụ giao tiếp thực chất.

Thách thức phía trước: giáo viên và môi trường thực hành

Dù cơ chế tự đánh giá mang lại nhiều chủ động, đề án vẫn đối mặt với những thách thức không nhỏ. Thách thức lớn nhất là đội ngũ giáo viên: để học sinh dùng được tiếng Anh ngoài giờ học, giáo viên không chỉ cần giỏi tiếng Anh mà còn cần đủ tự tin để giao tiếp bằng tiếng Anh trong nhiều tình huống khác nhau, từ hướng dẫn hoạt động ngoại khóa đến trao đổi với phụ huynh. Việc bồi dưỡng giáo viên hạt nhân, như cách xã Sơn Đồng đang làm, là bước đi cần thiết nhưng cần thời gian để thấy kết quả.

Với Thông tư 94 có hiệu lực từ 19/12/2026, các nhà trường sẽ có một hành lang pháp lý rõ ràng hơn để triển khai đề án theo điều kiện thực tế của mình. Thành công của đề án sẽ không đo bằng số trường đạt mức cao nhất, mà bằng việc có bao nhiêu học sinh thực sự tự tin dùng tiếng Anh trong đời sống hằng ngày. Và điều đó chỉ đến được khi mỗi nhà trường được tin tưởng để tự đánh giá, tự cải thiện, thay vì chỉ chạy theo những tiêu chí từ trên xuống.

Nguồn tin: Hà Nội Online